17 Νοέμβρη, μολότωφ και καναπέδες.

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ο δημόσιος λόγος τριχοτομείται:

Από τη μια, οι παραδοσιακοί επαναστάτες, πάντα έτοιμοι να υπερασπιστούν με κάθε μέσο το Πολυτεχνείο και τους συμβολισμούς του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο πρύτανης του Αριστοτελείου κ. Μυλόπουλος, ο οποίος εν όψει των εκδηλώσεων διατράνωσε πως το πανεπιστημιακό άσυλο είναι παράδοση και ως εκ τούτου βρίσκεται υπεράνω των νόμων.

Από την άλλη, οι ριζοσπάστες αντεπαναστάστες που μισούν την επέτειο, τη γενιά, ακόμα και το κτήριο του Πολυτεχνείου και, αν ήταν στο χέρι τους, θα τα καταργούσαν και τα τρία. Πολλοί από αυτούς αυτοπροσδιορίζονται «φιλελεύθεροι», εννοώντας με αυτή την ταμπέλα ότι αντιτίθενται σε αυτό που αντιλαμβάνονται ως «κατεστημένο».

Και από την παράλλη, βεβαίως, αυτοί που δεν δίνουν δεκάρα.

Η επέτειος του Πολυτεχνείου καλώς υπάρχει. Υπογραμμίζει το χρέος των πολιτών να εξεγείρονται όταν καταλύεται η δημοκρατία. Το πρόβλημα είναι πως αυτό το χρέος παρουσιάζεται με τρόπο λειψό – και όχι μόνο στις 17 Νοεμβρίου.

Η κοινωνικοποίηση των Ελληνοπαίδων γίνεται αποκλειστικά και μόνο μέσα από αφηγήσεις αντίστασης, εξέγερσης και επανάστασης. Οι τρεις εθνικές γιορτές αυτό το χαρακτήρα έχουν: επανάσταση για την εθνική ανεξαρτησία, αντίσταση στον Άξονα, εξέγερση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Και δεν θα μπορούσαν να έχουν άλλο περιεχόμενο˙ παντού στον κόσμο οι εθνικές γιορτές τέτοια γεγονότα αφορούν.

Το μεγάλο έλλειμμα βρίσκεται στις αντίστοιχες μη επαναστατικές αφηγήσεις και τα πρότυπα. Κατά την εκπαιδευτική διαδικασία οι μαθητές δεν εκτίθενται σε παραδείγματα δημιουργικής δράσης μη επαναστατικού προσανατολισμού. Με την εξαίρεση ίσως των νομπελούχων Ελύτη και Σεφέρη (που και εκεί αυτό που υπογραμμίζεται είναι η πτυχή της αντίστασής τους στη δικτατορία), κανένας άλλος σύγχρονος Έλληνας ή Ελληνίδα που δεν υπήρξε επαναστάτης / εξεγερμένος / αντιστασιακός δεν παρουσιάζεται ως πρότυπο προς μίμηση.

Φτάσαμε έτσι στην περίφημη ψευδή διχοτόμηση Τσίπρα – Λαζόπουλου η οποία βεβαίως εκφράζει και εκατομμύρια άλλους σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα: «από το να κάθονται στους καναπέδες, προτιμώ οι νέοι να πετούν μολότοφ» – λες και αυτές είναι οι μόνες τους επιλογές…

Ίσως είναι ευκολότερο κανείς να αντιτίθεται, να αγανακτά και να εξεγείρεται απέναντι σε ό,τι θεωρεί λάθος, από το να ψάχνει το τι και πώς θα βάλει στη θέση του. Δεν είναι όμως αυτό το σημαντικό, με την έννοια ότι τα δύο αυτά δεν είναι – ή καλύτερα δεν πρέπει να θεωρούνται – αντίρροπα.

Η ανατροπή του άδικου και η δημιουργία του δίκαιου, του καλού και του ωραίου εμφορούνται από την ίδια κατηγορία αξιών. Τον πολίτη που αντιστέκεται, εξεγείρεται και επαναστατεί απέναντι σε ένα καθεστώς που του αφαιρεί την ελευθερία, και τον πολίτη που, σε καθεστώς ελευθερίας, αγωνίζεται για να δημιουργήσει στα γράμματα, στην τέχνη, στην επιχειρηματικότητα, ή για να ζήσει με την οικογένειά του αξιοπρεπώς, τους ενώνει η αίσθηση της προσωπικής ευθύνης – της βεβαιότητας ότι το άτομο δεν είναι πιόνι της Ιστορίας αλλά υποκείμενό της. Και βεβαίως, αυτό πολύ απέχει από την πρόσφατη προσπάθεια να αποσιωπηθούν με κάθε τρόπο τα πάθη της Ιστορίας, που απέδωσε σχολικά βιβλία με φράσεις – οξύμωρα όπως «οι Έλληνες στο Μεσολόγγι εξαναγκάστηκαν σε ηρωική έξοδο».

Αναγκαίο λοιπόν πέρα από την – επαναλαμβάνω αναγκαία – προβολή του ανατρεπτικού ηρωισμού των έκτακτων συνθηκών, να προβάλλουμε ταυτόχρονα και υποδείγματα εποικοδομητικού ηρωισμού˙ της ειρήνης, της δημοκρατίας, της καθημερινότητας. Δίπλα στην αυτοθυσία του 1821, του 1940, του 1973, τις Ελληνίδες και τους Έλληνες που δημιούργησαν και πρόκοψαν τίμια, που στάθηκαν ξανά στα πόδια τους μετά από προσφυγιές και καταστροφές, που βελτίωσαν με τα επιτεύγματά τους τις ζωές των συνανθρώπων τους.

Στο υπαρκτό, διαρκές δημοψήφισμα «μολότωφ ή καναπές» να δείξουμε επιτέλους ότι υπάρχουν και άλλες απαντήσεις!

Advertisements

3 Σχόλια on “17 Νοέμβρη, μολότωφ και καναπέδες.”

  1. Ο/Η takis λέει:

    Φωνή βοώντος εν τη ερήμω
    Για να υπάρξουν και άλλες απαντήσεις,πρέπει να υπάρξει και η κατάλληλη εκπαίδευση-,ενημέρωση.Πως όμως; Με στελέχη Υπουργείου Παδείας στυλ «κας» Δραγώνα;
    Δεν νομίζω!!

  2. Ο/Η Σ.Κουβέλης λέει:

    Η δημοκρατία μας είναι όμηρος των επετείων….
    Η επέτειος του «όχι» λειτουργεί σαν μιά αυτοδέσμευση να λέμε «όχι», μιά υπόσχεση στο συλλογικό μας υποσυνείδητο να απωθεί τις καταφάσεις.
    Η επέτειος του πολυτεχνείου λειτουργει σαν μιά καθησυχαστική υπόμνηση. «Κοιμήσου, οι Έλληνες είμαστε πάνω απ’ ολα δημοκράτες». Συμβιβάσου με τη μιζέρια, οι Ελληνες είμαστε πάνω απ’όλα δημοκράτες».»Σπάσε καμμιά βιτρίνα, δεν πειράζει, οι έλληνες είμαστε πάνω απ’όλα δημοκράτες».
    Αισθάνομαι σαν αιχμάλωτος επετείων. «Το μήνυμα είναι τώρα πιό επίκαιρο από ποτέ», λες και τα μονοσήμαντα μηνύματα λύσανε ποτέ κανένα πρόβλημα.
    Ιδιαίτερα όμως γιά το πολυτεχνείο, έχω την εντύπωση ότι το ειδικό βάρος των γεγονότων που συμβαίνουν σχεδόν κάθε χρόνο στην επέτειο, είναι αθροιστικά σημαντικότερο και καθοριστικότερο από αυτό καθ’ αυτό το «εορταζόμενο» γεγονός. Όλες οι παρατάξεις έχουν ήδη χτίσει μύθους και συμβολισμούς στις επετείους, που δεν μπόρεσαν να χτίσουν στο γεγονός το ίδιο. Καταστροφές, σφετερισμοί, θάνατοι διαδηλωτών στις πρώτες δεκαετίες «εορτασμών», μάχες σώμα με σώμα με ΜΑΤ, με ΚΝΑΤ, με κουκουλοφόρους…….. Η ιστορία της 17 Νοέμβρη γράφεται με ένα ιδιότυπο αυτοκτονικό ραντεβού κάθε χρόνο! Και είναι μιά ιστορία βίας, όπως και να’χει…….
    Ετσι ακριβώς, σιγά σιγά και «πλέρια δημοκρατικά», θα κάνουμε και τις άλλες μας «εθνικές γιορτές» μέγγενη στο λαιμό της δημοκρατίας, διαδικασία που έχει ήδη αρχίσει. Το ξήλωμα του «πουλόβερ» είχε αρχίσει με κάτι φείγ βολάν στη μεγάλη αθηναική παρέλαση πρό δεκαετίας, και βαθμιαία έφτασε στα φετινά ρεζιλίκια. Με ενδιαφέρον παρακολούθησα τη γεωμετρική αύξηση των κρουσμάτων από Οκτώβριο σε Μάρτιο και από χρόνο σε χρόνο.
    Το ξεκίνημα όμως της κατηφόρας υπήρξε η καθιέρωση 2 και 3 «εθνικών» γιορτών με την ίδια λογική που μας επέτρεψε να έχουμε τη μισή Ελλάδα στο δημόσιο και 49 υπουργούς σε περίοδο κρίσης……

    • Ο/Η Ratio Vincit λέει:

      Συμφωνώ με το σχόλιο. Ανήκω σε μια άλλη γενιά, για την οποία οι «επέτειοι»
      έχουν νόημα. Εδώ θίγεται κάτι βαθύτερο. Ο εορτασμός επετείων είναι μια
      επίσημη υπόμνηση κάποιου γεγονότος που ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ανάμεσα σε πολλά άλλα,
      να θυμόμαστε και να το υπενθυμίζουμε – εμείς της παλιότερης γενιάς – στους
      νεώτερους, είτε αυτοί κάνουν μια τέτοια επιλογή είτε όχι. Πρώτο πρόβλημα,
      σημειολογικό: η τελετουργική επετειακή υπόμνηση ανήκει σε εποχές μακρινές
      που μόνο ή κυρίως μέσω τελετουργίας μπορούσε το κοινωνικό σύνολο να
      προσλάβει ένα μήνυμα, μια απόφαση με συλλογικό χαρακτήρα, ένα γεγονός στο
      οποίο επιλέγει το σύνολο να δώσει ιδιαίτερη σημασία. Η τελετουργία
      σηματοδοτούσε ακόμα και την έναρξη μιας εποχής του έτους, σε κοινωνίες με
      ανύπαρκτα ή πενιχρά μέσα επικοινωνίας. Σε εποχή ηλεκτρονικής πληροφόρησης,
      η τελετουργία ως σηματοδότης τέτοιων μηνυμάτων, χάνει τη σημασία της.
      Δεύτερο πρόβλημα: μπορεί και πρέπει η επετειακή «υπόμνηση» να λειτουργεί
      πατερναλιστικά ως οδηγία εκ μέρους των προπατόρων που την θέσπισαν προς
      τους νεότερους που είναι ένοχοι και ανίδεοι και οι οποίοι πρέπει στους
      αιώνες των αιώνων να την τηρούν «για να μαθαίνουν»; Τρίτο πρόβλημα: το
      μήνυμα είναι πάντα θετικό και καθησυχαστικό. Μα αυτό, τότε λειτουργεί ως
      κατηχητική επιβεβαίωση της δύναμης και της ενότητας της φυλής και
      ταιριάζει σε μια φυλετική κοινωνία (tribal society) και όχι μιας ελεύθερης
      κοινωνίας.

      Δ. Δημητράκος


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s