Antonio Gramsci 1891-1937

Portrait of Antonio Gramsci around 30 in the e...

Ο Γκράμσι στις αρχές της δεκαετίας του '20

Κλείνουν σήμερα 75 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου στοχαστή και αγωνιστή της Αριστεράς Antonio Gramsci. Η σκέψη του, η δράση του και το ήθος υπερβαίνουν κατά πολύ  το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, του οποίου είχε ηγηθεί μέχρι το 1926, όταν  συνελήφθη και φυλακίστηκε από το καθεστώς του Μουσολίνι, μετά από μια παρωδία δίκης. Απελευθερώθηκε μερικές μέρες πριν από το θάνατό του. Άφησε πίσω του ένα πλούσιο συγγραφικό έργο, στο οποίο κυριαρχεί μια πρωτότυπη, βαθιά και έντιμη σκέψη. Μπορεί να πει κανείς ότι αποτελεί τη μοναδική – ή τουλάχιστον την πιο δυνατή – προσπάθεια κριτικής θεώρησης του μαρξισμού. Η προσπάθεια αυτή μοιραία αποτυγχάνει, διότι δεν το επιτρέπει η ίδια η μονολιθική φύση της μαρξιστικής θεωρίας, και δεν το ανέχεται το «εκκλησίασμα» που συνδέεται μ’ αυτήν, όπως φανερώνεται από την ίδια του την ιστορία. Όμως, η ηθική μορφή του Γκράμσι, η πολυσχιδής του σκέψη που ήταν συγχρόνως στρατηγική και παιδευτική, επηρέασε θετικά την ευρωπαϊκή αριστερά και ήταν καθοριστική στη δημιουργία ενός Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ιταλία που διέφερε κατά πολύ σε κατεύθυνση και ποιότητα σε σχέση με άλλα στην Ευρώπη, ακόμα και με εκείνα που ταυτίστηκαν με το «Ευρωκομμουνιστικό»  πείραμα, όπως το Γαλλικό και το Ισπανικό.

Χρειάζεται να προστεθεί ότι στο ΚΚΕ ο Γκράμσι παραμένει μέχρι σήμερα άγνωστος ;  Αυτό είναι φυσιολογικό, από πολλές πλευρές. Στην Ελλάδα,  άνθρωποι με χαμηλό επίπεδο μόρφωσης χάραζαν και επέβαλαν την κομματική «γραμμή». Ο Αντόνιο Γκράμσι, όχι μόνο ήταν διανοούμενος επικεφαλής ενός κομμουνιστικού κόμματος, αλλά και θεωρούσε ότι ο «ηγεμονικός» ρόλος του τελευταίου μπορούσε να εξασφαλισθεί μέσα από την παρουσία του στην κουλτούρα. Αυτή του η θέση απέχει έτη φωτός από εκείνες που υποστήριξαν και ακολούθησαν οι έλληνες κομμουνιστές την εποχή εκείνη ή και αργότερα.

Η προσωπικότητα και η σκέψη του Αntonio Gramsci εξακολουθούν να ενδιαφέρουν τους ανθρώπους του πνεύματος σ’ όλο τον κόσμο, παρά το γεγονός ότι εξέλειπαν οι πολιτικοί λόγοι που επέβαλαν μια «μόδα Γκράμσι» πριν τριάντα χρόνια. Έχει ξεπεραστεί προ πολλού ο μαρξιστικός προβληματισμός γύρω από τη στρατηγική κατάκτησης της εξουσίας από τις «δυναστευμένες τάξεις» στο πλευρό των οποίων είχε θέσει τον εαυτό του ο ιταλός στοχαστής. Έχει καταρρεύσει το κομουνιστικό σύστημα διακυβέρνησης που υποστήριζε και έχει αυτοκαταργηθεί το κομμουνιστικό κόμμα της πατρίδας του, του οποίου υπήρξε ο ουσιαστικός ιδρυτής. Παρ’ όλα αυτά, οι έννοιες που επεξεργάστηκε ο Αntonio Gramsci, όπως εκείνη της ηγεμονίας, της κοινωνίας πολιτών, του ιστορικού συγκροτήματος, οι σκέψεις του πάνω στη σχέση παιδείας και κοινωνίας, επιστήμης και ιδεολογίας, φιλοσοφίας και θρησκείας, διανοουμένων και πολιτικής, εξακολουθούν να συζητιούνται και να χρησιμεύουν σε σύγχρονες αναζητήσεις στη σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία, στην κοινωνιολογία, και γενικότερα στις κοινωνικές επιστήμες

Δ.Δ.

Advertisements


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s